Felsefe – Bilim İlişkisi:

Felsefe ve Bilimin Bazı Ortak Yönleri: İkisi de mantık ilkelerine uygun, tutarlı bir biçimde dünyayı anlamaya ve açıklamaya çalışırlar. Her ikisi de kuşku, merak ve hayret ile başlamakta; sonrasında yöntemli ve sistemli bir araştırma etkinliği gerçekleştirilmektedir. Her ikisi de yöneldikleri konulara ilişkin kavramlar ve soyutlamaları kullanarak genellemeler elde etme amacı güderler.

Her ikisi de yöneldikleri konulara ilişkin araştırmalar yaparken, gerektiğinde birbirlerinin verilerinden yararlanırlar. Her ikisi de insanlar tarafından elde edilen bilgilerden oluşmaktadır.

Felsefe ve Bilimin Birbirlerinden Ayrılan Yönleri: Bilim duyusal alanın sınırları içinde kalan olay ve olgulardan hareket ederek deneysel yöntem kullanır. Felsefenin ise olgulara dayanma zorunluluğu yoktur; sonuçlara akıl yürütmelerle varır. Felsefe varlığın özünü bilmek ister. Bilim varlığın özü ile ilgilenmez. Olgular arasındaki nedensellik ilişkisini ele alır. Bilimde ulaşılan sonuçlar nesneldir. Bu bakımdan doğruluğu denetlenebilir. Bilimde bir kuram yanlışlanırsa zamanla değerini kaybeder. Felsefede ise düşünceler eskidikçe değer kaybetmez. Sonuçları mantıksal olduğundan doğruluğu test edilemez.




Felsefe – Din İlişkisi:

Felsefe ve Dinin Bazı Ortak Yönleri: Felsefe ve din amaç bakımından birbirlerine benzer. İkisi de evreni ve insanı anlamak, açıklamak için yola çıkar. Bu bakımdan felsefenin konuları içinde olan şeylerin büyük çoğunluğu aynı zamanda dinin de konuları arasında yer alır. Her ikisinde de varlık ve yaşam bir bütün içinde açıklanmaya çalışılır; ikisi de hakikati tanımak ve tanıtmak ister.

Felsefe ve Dinin Birbirlerinden Ayrılan Yönleri: Diğer yandan felsefe insan düşüncesinin ürünü iken, din, tanrısal kaynaklıdır. Dinin doğruları insanlara vahiy ya da Tanrı’nın elçileri aracılığıyla gelir. Felsefede ise doğrulara yalnızca akıl yürütme ile ulaşılır. Felsefenin ifadelerinin daha esnek olmasına karşılık, dinin ifadeleri daha kesindir. Felsefede her şeyden kuşku duymak esas iken, dinde kuşku yoktur. Din pratik yaşama yönelik iken, felsefe daha çok kuramsaldır.

Felsefe – Sanat İlişkisi:

Felsefe ve Sanatın Bazı Ortak Yönleri: Sanat da felsefe gibi insan eseridir. İkisinde de doğa ve insan varlığı konu olarak alınır. Yöneldikleri varlığı filozof ve sanatçıların anlayışlarına göre yansıtma vardır. Bu bakımdan ikisi de özneldir ve yaratıcılık gerektirir. Her ikisinde de uyulmak zorunda olunan birtakım ilkeler ve kurallar söz konusu değildir.

Felsefe ve Sanatın Birbirlerinden Ayrılan Yönleri: Felsefede akıl ilkeleri ileri derecede kullanılırken, sanatta daha çok, sezgiler, duygular, coşkular ve hayal gücü ön plandadır. Felsefe düşünce dünyamıza zenginlik katarken, sanat daha çok duygusal yönümüzü geliştirir. Felsefede bilgi ve eylemle ilgili “doğru”lar aranırken, sanatta “güzel” olan aranır.