Özgürlük insanın herhangi bir baskı ve zorlama olmadan istediğini yapabilmesidir. Sorumluluk ise insanın davranışlarının sonuçlarını kabullenmesidir. Allah, insana akıl ve irade vermiştir. İnsan aklı ve iradesi sayesinde davranışları konusunda seçim yapabilmektedir. Bu nedenle yaptıklarından dolayı sorumlu tutulmaktadır. Kişinin sorumlu olması özgürlüğünü kullanabilmesiyle ilgilidir.

İnsanın solunum yapması, güneşin doğup batması gibi olaylar insanın iradesi dışında gelişen olaylardır. Bu nedenle sorumlu tutulamaz. İnsan yapabileceği şeylerden sorumlu tutulmuştur. “Allah bir kimseyi ancak gücünün yeteceği şeyle yükümlü kılar. Onun, kazandığı iyilik kendi yararına, ettiği kötülük de zararınadır.” ayeti bu durumu açıklamaktadır. Yine yoksul kimselerin zekât verme yükümlülüğünün olmaması, hasta olanların oruç tutmaması bu durumu açıkça göstermektedir.