Tanzimat Dönemi’nde Açılan Okullar: 1845’te Harp Okuluna öğrenci yetiştirmek için Askeri Liseler açıldı. Günümüze kadar devam eden İstan­bul’da Kuleli, Bursa’da Işıklar ve İzmir’de Maltepe As­keri Liseleri bu dönemde açılmıştır.

TANZİMAT DÖNEMİ KURUMLARINDAKİ GELİŞMELER

a) SİVİL KURUMLAR: Mahmut tarafından zorunlu hale getirilen ilköğretim İstanbul dışında uygulanamadı. ilköğretim;

  • Sıbyan Mektebi
  • İbtidaiye (ilkokul)
  • Rüştiye (Ortaokul) şeklinde üç kademeli düşünüldü.
  • 1861’de İstanbul’da ilk kez Kız Rüştiyesi açıldı. Bu tarihe kadar kızların yaygın olarak okula gitmedikleri görülmektedir. 1867’den sonra bu okullara Müslüman öğrencilerin yanında Hıristiyan öğrenciler de alındı. Rüştiye’yi bitirenlerin gittiği “İdadiler” (Lise) 1872’de kuruldu.

İdadilerin üstünde eğitim verecek Sultaniler ilk kez 1868’de Galatasaray Sultanisi adıyla açıldı. Bu okulun yönetimi ve programı Fransızlara verildi. Rüşdiyeler ile Darülfünun (Üniversite) arasında eğitim vermek üzere 1849’da Darülmaarif Okulu açıldı. Bu okul devlet memuru da yetiştirecekti. 1876’da Darül Muallimat (Kız öğretmen Okulu) açıldı. 1873’de yetim Müslüman çocukların eğitimi için Darüşşafaka, 1850’de Encümen-i Daniş (İlimler Akademisi) açıldı.

b) MESLEKİ KURUMLAR: 1874’de Sultani Mektebi’nde bir sınıf ayrılarak Hukuk Mektebi açıldı. 1860’da Ticaret Okulu açılmak istendi. Ancak başarılı olunamadı. Tarım alanında ilkokul Ameliî Ziraat Mektebi (1847). Orman Mektebi (1870) ve Bursa’da Koza Okulu açıldı. Tanzimat döneminde önem kazanan Telgrafçılık okulu açıldı. Mithat Paşa’nın girişimleriyle Niş ve Rusçuk’ta yetim çocuklara sanat öğretmek için Islahhaneler açıldı. İlk Sivil Tıp Okulu 1866’da, Eczacı okulu 1867’de açıldı.

Heybeliada’da Kaptanlık Okulu açıldı. (1870). Mithat Paşa’nın çalışmalarıyla Kızlar ve erkekler için Sanayi Mektepleri kuruldu (1868).

  • Darülfünun (Üniversite): 1862’de Darülfünun da halka açık dersler verilmeye başlandı. 1870’te Darülfünun İstanbul’da resmen açıldı. 1933’te İstanbul Üniversiteleri’ne dönüştürüldü.

Azınlık ve Yabancı Okullar: Azınlıklara kültür, eğitim ve inanç özgürlüğü tanıyan Osmanlı Devleti, azınlıklara okul açma izni de verdi. Azınlık okulları, Patrikhaneler ve Hahamhaneler aracılığıyla yönetildi. Bu okullarda bağlı bulunduğu kilisenin papazı veya havranın hahamı ders veriyordu.