DALGA AŞINIM (AŞINDIRMA) ŞEKİLLERİ

1) Falez: Yüksek kıyılarda dalganın kıyıya çarparak zamanla kıyıyı alttan oyması ile oluşan dik kıyı şekline falez denir. Kıyıya çarpan dalga kıyıyı önce alttan oyduğu için burada bir boşluk oluşur. Oluşan boşluk nedeniyle, zamanla ağırlığı taşıyamayan kayaçlar çökerek kıyının dik bir duvar gibi gerilemesine neden olur.

2) Aşınım (Abrazyon) Platformu: Gerileyen kıyı çizgisi ile eski kıyı çizgisi arasında uzanan, dalga aşınımı sonucunda oluşmuş düzlüklere aşınım platformu veya düzlüğü denilmektedir. Dalga etkisi ile oluşmuş bir abrazyon platformu ve geride dik falezler görülmektedir

3) Kıyı Mağarası ve Doğal Köprüler: Dalgalar, aşınıma karşı dayanıksız olan çatlak ve tabakaları daha hızlı aşındırırlar. Bunun sonucunda falezlerin tabanında karaya doğru küçük mağaralar oluşur. Çatlakların yoğun olduğu kısımları parçalayan dalgalar doğal köprülerin oluşmasını sağlar.

Bilgi Notu: İngiltere kıyılarında dalga aşınım, şekillerinin çok güzel örneklerini görmek mümkündür.

DALGA BİRİKİM (BİRİKTİRME) ŞEKİLLERİ

Kıyılarda hem dalgalar hem de akıntılar çeşitli boydaki materyalleri kıyıya hem taşır hem de biriktirirler. Ancak uygun ortamsal koşulların olduğu yerlerde dalgalar daha çok biriktirme yapar. Dalgalar rüzgâr yönüne bağlı olarak kumları sürükleyerek başka alanlara doğru taşırlar. Özellikle kumsalların oluşumunda taşınmanın büyük rolü vardır.

1) Kıyı Oku: Dalga ve kıyı akıntılarının taşıdığı materyalleri denize doğru biriktirmesi sonucunda oluşan çıkıntıya kıyı oku adı verilir. Kıyı okları genellikle farklı yönde ilerleyen dalga ve akıntıların karşılaştığı alanlarda oluşmaktadır.

2) Tombolo: Ada ile karayı ya da iki adayı birbirine bağlayan kıyı okuna tombolo adı verilir. Genellikle kıyıya yakın bir adaya çarpan dalgalar ikiye bölünür ve adanın gerisine doğru kumları biriktirir. Bunun sonucunda ada ile kara birbirine bağlanarak, yarım adaya dönüşür. Ayrıca farklı yönde hareket eden akıntıların karşılaşma alanlarında da tombololor oluşmaktadır. Türkiye’de en güzel örnekleri Kapıdağ Yarımadası ile Sinop Yarımadasıdır. Tombololar yalnızca ada ile karayı birbirine bağlamaz. Pek çok yerde iki adayı birbirine bağlayan tombololara da rastlanmaktadır.

3) Kıyı Set Gölü (Lagün): Eski bir körfezin denize açıldığı kısmın kıyı oku ile kapanması sonucunda oluşan göllerdir. Marmara Bölgesindeki Büyük ve Küçük Çekmece gölleri ülkemizdeki en güzel örnekleridir.

4) Kumsal: Dalgaların getirdiği materyalleri kıyıda biriktirmesi ile oluşan şekillerdir.