18 Yüzyıl’da Rusların Azerbaycan’ı Ele Geçirmesi:

Avşar Türklerinden Nadir Şah’ın İran’da m yönetime geçmesi İran’ın yeniden güçlenmesini sağladı. Rusya Azerbaycan topraklarını İran’a bırakmak zorunda kaldı. Azerbaycan hanlıkları Nadir Şah‘ın ölümü (1747) ile ortaya çıkmıştır. Azeri Türkleri Karabağ, Gence, Şeki, Şirvan, Küba, Baku, Taliş, Derbent, Nahçıvan, İrevan, İtisu Hanlıklarını kurarak bağımsız küçük devletler durumuna gelmişlerdir.

Azerbaycan’ın bu şekildeki parçalanmış hali özellikle Kafkasya ve Orta Asya’ya hâkim olmak isteyen Rusya’yı harekete geçirmiştir. (1796) Rus tehdidi altında kalan Azerbaycan Hanlıkları Osmanlı Devleti‘nden yardım istemişlerdir. Osmanlı Devleti Azerbaycan Hanlıklarına yardım etmek istemesine rağmen kendi iç sorunları ile uğraştığından Rusların Azerbaycan’ı işgalini engelleyememiştir. (1833)

Bu olaylar devletlerin dış politikasında şu şekilde gelişmelere yol açmıştır; Osmanlı Devleti ve İran Ruslara karşı yakınlaşma politikasını benimserken İngiltere, Rusların daha da güneylere inerek Hindistan gibi sömürgelerini tehdit etme ihtimaline karşı Osmanlı ve İran’ı Rusya’ya karşı destekleme yoluna gitmiştir.

BİLGİ NOTU: Burada İngiltere’nin tutumu ile ilgili, dış politikalarını şekillendiren bir özelliklerini hatırlamak gerekir: İngiltere Dışişleri Bakanı Palmerstone; “Bizim ebedi düşmanlarımız ve dostlarımız yoktur sadece ebedi ülke çıkarlarımız vardır.” Demiştir.