İrritabl Barsak Sendromu – Hassas Bağırsak Sendromu:

Karın bölgenizde sürekli şişkinlik hissi varsa, çok sıkı diyetler uygulamanıza rağmen göbeğiniz halen yerinde duruyorsa, hazımsızlık çekiyorsanız ve kabızlık söz konusu ise tüm bunların nedeni huzursuz bağırsak sendromu olabilir. Özellikle son yıllarda çok sık rastlanan bu hastalığa dair her şeyi, Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Ahmet Faruk Ağan ile konuştuk.

Huzursuz bağırsak sendromu nasıl bir hastalıktır ve bu hastalığın genel belirtileri nelerdir?

Kam ağrısı dışkılama zorluğu (kabızlık, daha seyrek İshal), karında şişkinlik gibi şikayetler nedeniyle araştırılma yapılmış fakat herhangi bulguya rastlanmamış ise bu hastalığa huzursuz bağırsak sendromu adı verilir. Karın ağrısı genellikle sabit bir yerde değildir. Göbek çevresi ve karın alt kısımda yaygın bir ağrı söz konusudur. Çok şiddetli değildir. Tuvalet öncesinde ve sonrasında ortaya çıkması tipik özelliğidir. Karın bölgesinde şişkinlik ve yellenme sıklıkla görülür. Her gün olmayabilir. Spastik kolit, irritabl bağırsak sendromu hastalığın diğer adlarıdır.

Huzursuz bağırsak sendromunun toplumda görülme sıklığı ne kadardır?

Batı toplumlarında 6-7 kişiden birinde görülmektedir. Kadınlarda daha sık rastlanır.25-40 yaşlarında yoğunlaşır. 60 yaşından sonra görülmesi çok seyrektir.

Hastalığın gelişiminde etkili olan sebepler nelerdir?

Genetik olarak yatkınlık en önemli etkendir. Diğer nedenler; düzensiz ve sağlıksız beslenme, hareketsiz yaşam ve tabii ki stres. Küçük bir hasta grubunda şikâyetlerin geçirilen mikrobik bağırsak enfeksiyonu (gastroenterit) sonucu başladığı bilinmektedir.

Bu hastalığın özellikle ofis çalışanlarında ve daha çok kadınlarda görüldüğü söyleniyor, bunun nedeni nedir?

Kısaca söylemek gerekirse nedeni stres ve hareket azlığı denebilir. Bağırsak düzeni, düzenli ve sağlıklı beslenmenin yanı sıra kişinin fiziksel olarak aktif yaşamasına ve aynı saatte tuvalete gitme özelliklerine bağlıdır. Ofis ortamında bu İmkânlar yoktur. Sürekli oturma, yoğun İş ortamının taşıdığı stres ve tuvalet öteleme gibi durumlar hastalığı tetikler.

Huzursuz bağırsak sendromunun diğer bağırsak rahatsızlıklarından en önemli ayırt edici özelliği nedir?

Huzursuz bağırsak sendromu enfeksiyonlar ile ortaya çıkan bağırsak hastalıklarına benzemez. Mikrop kaynaklı bağırsak hastalıklarında genellikle kanlı – müklüslü İshaller ve ateş olur. Ancak kolon kanseri ile huzursuz bağırsak sendromunu ayırmak muayene bulguları ile mümkün olamamaktadır. Çünkü bağırsak kanseri bazı durumlarda hafif karın ağrısı, gaz, hafif düzeyde tuvalet düzensizliği ile karşımıza gelebilir. Burada belki en önemli fark hastanın yaşı olabilir. Kolon kanseri genellikle 50 yaşından sonra sıklaşır. Yine de kolon kanserini atlamamak gerekir.

DÜZENLİ YAŞA, HASTALIĞA YAKALANMA

Bu hastalığı önlemek için neler yapmamız gerekiyor?

Düzenli yaşam. Öğünleri düzenli alma, aynı saatte tuvalete gitme, stresten kaçma, fiziki aktivlte, örneğin günde asgari 1-2 km yürüyüş. Bazı besinlerin bu şikayetin ortaya çıkmasında etkili olabilir. Çokça tüketilen çay, kahve ya da nohut, fasulye, baharatlı yiyecekler şikayetlerin daha belirgin olmasına neden olabilir.

Huzursuz bağırsak sendromunun kronik bir hastalık olduğu bilinmekte. Tam manasıya bir tedavisi var mı?

Bu soruya cevap vermeden önce kişinin bunu bir hastalık değil, bir çeşit hassasiyet olduğunu kabul etmesinde yarar vardır. Çünkü hastalık yıllar içinde tamamen kaybolur. Kullanılan ilaçların tümü günlük rahatlamayı sağlamak içindir. Hastalığın oluşmasında birçok etkenin rolü olduğu için hepsine karşı ayrı önlem almak yararlı olacaktır.

Alternatif yöntemler kullanılarak da hastalığı tedavi etmek mümkün müdür?

Hayat şartlarında değişiklik yapmak örneğin stres sebeplerinden uzak durup fiziki aktiviteleri kapsayan hobiler edinmek faydalı sağlayabilir. Gıda hassasiyetine dikkat edip dokunduğu fark edilen gıdalardan uzak durmakta yarar vardır.

LOKMALARINIZI ÇİĞNEYİN

Bu hastalığın tedavi edebilmek için diyet yapmak gerekli midir? Kesinlikle tüketmemiz gereken gıdalar hangileridir?

Bağırsakların besinlerle doğal olarak yakın ilişkisi vardır. Lokmaları çok çiğnemek uyulması gereken önemli kuraldır. Hiçbir besini de fazlaca tüketmemek gerekiyor. Obezite bağırsakların İş yükünü artırır. Deniz ve kümes hayvanları dışında kalan etli gıdalar umumiyetle bağırsak dostu değildir. Diğer taraftan lifli gıdalar dediğimiz sebze ve meyveler, bağırsakların sindirimde zorlanmadığı gıdalardır. Bazı meyvelerin bazı kişilerde gazlanma yaptığını biliyoruz. Bu gıdalar kişiden kişiye değiştiği İçin kişinin kendisine dokunan gıdaları fark ettiğinde bunlardan uzak durmasında yarar vardır.

Huzursuz bağırsak sendromu hastalığının ilerlemesi ve daha büyük hastalıklara sebep olma ihtimali var mıdır? Mesela kanseri tetikler mi?

Bu hastalığın ilerlemesi veya kansere çevirmesi diye bir durum söz konusu değildir. Ancak tanı baştan doğru konulmalıdır, özellikle bazı durumlarda kolon kanseri ya da buğdaya karşı alerji temelinde gelişen çölyak hastalığı huzursuz bağırsak sendromu ile karışabilir.

Bu hastalık kişilerin günlük yaşamlarına nasıl etki ediyor?

Huzursuz bağırsak sendromuna sahip bazı kimseler bu hastalıktan ötürü ciddi iş kaybına uğramaktadırlar. Bazıları sabah tuvalet ihtiyaçlarını rahat karşılayamadıkları için İşe ya da okula geç kalmakta, bazıları alışveriş merkezleri gibi kalabalıkların bulunduğu yerlerde bulunmakta tuvalet ile ilgili sorun yaşanır kaygısı ile zorlanmaktadır. Birçok kişi tuvalette uzun süre kalmakta, tuvaletin öncesinde ve sonrasında bitkinlik, keyifsizlik hissedebilmektedir.

Bu hastalığın en önemli tetikleyicisinin stres olduğu düşünülüyor. Bu çerçeveden bakıldığında, sizce hangi mesleklerin bu hastalığa yakalanma riski daha fazla olabilir?

Hastalığın ziyade çok genç yaşlarda ortaya çıkmasından ötürü bilhassa lise ve üniversite öğrencileri, yeni işe başlayıp da bu ortama adapte olma kaygısı içinde olanlar, yöneticiler, mali işlerle ilgilenenler (muhasebeciler, bankacılar), aile ortamı stresli yeni evliler bu hastalığın en sık görüldüğü kesimler olarak sayılabilir.

Kaynak: Yeşilay dergisi, sayı 993, sayfa 48.