✓ Oğuzların Üçok kolunun Kınık boyu tarafından kurulmuştur. Devlet ismini Selçuk Bey’den almaktadır.
✓ Selçuk Bey Oğuz Yabgu Devleti’nde Subaşı (Ordu komutanı) olarak görev yapmaktaydı. Oğuz Yabgu hükümdarı ile giriştiği taht mücadelesini kaybedince Cent şehrine geldi. Burada Samani Devleti’nin himayesinde varlıklarını sürdürürken İslamiyet’i kabul etmiştir.
✓ Selçuk Bey’in ölümü üzerine yönetim oğlu Arslan Yabgu’ya geçti. Arslan Yabgu zamanında Karahanlıları ve Gaznelileri endişelendirecek kadar güçlendiler. Arslan Bey’in bir hile ile Gaznelilere esir edilmesi ve l032’de ölmesi üzerine idareyi Tuğrul ve Çağrı Bey’ler aldı.
✓ Selçukluların teşkilatlı devlet düzenine girmesi bu dönemde olmuştur Tuğrul Bey’e devletin ilk yöneticisi denilebilir.

Tuğrul Bey Dönemindeki Gelişmeler

  • 1035’te Gazneli ordusunu yenerek Horasan bölgesindeki hakimiyetlerini pekiştirdiler.
  • 1037’de Merv kentini ele geçirdiler.
  • 1032’de Gaznelileri ikinci kez yenerek Nişabur kentini aldılar ve bağımsızlıklarını ilan ettiler. Tuğrul Bey “Sultan” ünvanıyla hükümdar ilan edildi ve Büyük Selçuklu Devleti kuruldu.
  • 1040 yılında Dandanakan Savaşı yapıldı. Büyük Selçuklular, Gazneli ordusunu ağır yenilgiye uğratarak Horasan hakimiyetine kesinlik kazandırdılar.

Tuğrul Bey, doğuda bu gelişmeleri gerçekleştirirken batıyı da ihmal etmemiştir. Devletin başkentini Nişabur’dan Rey kentine taşıdıktan sonra beraberinde bulunan Selçuklu, Şehzade, Emir ve Türkmen Beyleri’ni batı yönündeki ülkelerin fethiyle görevlendirdi. Kardeşi Çağrı Bey Anadolu’ya başarılı seferler düzenlemiştir.

Bu dönemde 18 Eylül 1042 tarihinde Pasinler Savaşı gerçekleşmiştir. Selçuklular birleşik Bizans – Pürcü kuvvetlerini yenerek Doğu Anadolu Bölgesi’nin içlerine akınlar düzenlediler. Bizans üzerindeki Türk baskısını giderek artırmışlardır.

Tuğrul Bey’in Sultan Ünvanını Atması

İslam dünyasının dini lideri durumundaki Abbasi Halifesi’nin, bu dönemde Bağdat‘ı elinde tutan Büveyhlilerin baskısı altında olması üzerine lO55’te Tuğrul Bey Bağdat’a girdi. Halife’yi Büveyhoğulları’nın baskısından kurtaran Selçukluların İslam dünyasındaki itibarı artmıştır. Abbasi halifesi Tuğrul Bey’e bu hizmetine karşılık “Doğu’nun ve Batı’nın Sultanı” unvanını vermiştir.