Etiket: meşrutiyet

31 Mart Olayı (isyanı) ve 2. Meşrutiyet’in İlanı (1908)

31 Mart Olayı ve II.Meşrutiyet Hakkında Kısaca Bilgi:

2.Abdülhamit’in Mebuslar Meclisi’ni kapatıp Kanuni Esasi’yi yürürlükten kaldırılması üzerine meşrutiyet yanlıları Selanik’te İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni kurarak örgütlenmeye başladılar.

İttihatçılar, İngiltere’yle Rusya’nın Reval’de Boğazlar sorununu görüşüp, Makedonya’da ıslahat yapılmasını istemeleri üzerine, imparatorluğu dış müdahalelerden koruma ve çok uluslu yapıyı muhafaza etme düşüncesiyle, kendilerine bağlı birliklerle Enver ve Niyazi beyler Manastır ve Selanik’te ayaklanarak meşrutiyetin ilan edilmesini istemişlerdir. 2. Abdülhamit bu gelişmeler üzerine meşrutiyeti ikinci kez 23 Temmuz 1908’de yeniden ilan etmiş ve Kanun-i Esasi’yi yürürlüğe koymuştur.

Meşrutiyetin ilan edildiği dönemde Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilan etmesi, Avusturya-Macaristan’ın Bosna-Hersek’i kendi topraklarına katması, Girit’in Yunanistan’a bağlanma kararı alması gibi gelişmeler devlet otoritesini ve meşrutiyeti yıpratmıştır. Bu dönemde esen özgürlük rüzgârlarının etkisiyle kadın hareketleri ve işçi grevleri meşrutiyet rejimine tepkileri artırmış, Avrupalı devletlerin kışkırtmaları ve halkın dini duygularının istismarı sonucunda 31 Mart İsyanı (13 Nisan 1909 / 31 Mart 1325) çıkmıştır.

Rejime karşı düzenlenen bu isyan İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin yönlendirdiği Hareket Ordusu tarafından bastırılmıştır. Hareket Ordusu’nun Kurmay Subaylığını Mustafa Kemal yapmıştır. Olayda rolü olduğu ileri sürülen 2. Abdülhamit tahttan indirilmiş, yerine V. Mehmet Reşat geçirilmiştir.

BİLGİ NOTU: Hareket Ordusu’nun 31 Mart Vak’asını bastırmasıyla,

    • Sarayın etkisi kırılmıştır.
    • Ordu yeniliklerin ve rejimin koruyucusu olmuştur.
    • Kanun-i Esasi’de köklü değişiklikler yapılmıştır.

{ Add a Comment }

1. Meşrutiyet’in İlanı ve Kanuni Esasi

1.Meşrutiyetin İlanı ve Getirdiği Yenilikler (İlk Anayasa):

Tanzimat döneminde Batı’yı daha yakından tanıyan, Avrupa’da eğitim görmüş ve Fransız İhtilali‘nin yaydığı fikirlerden etkilenen bir sınıf ortaya çıktı. Jön Türkler (Genç Osmanlılar) olarak adlandırılan bu sınıfa göre Osmanlı Devletini dağılmaktan kurtarmak için bir anayasa hazırlamalı ve parlamento (halk meclisi) kurulmalıydı. (Meşrutiyet)

Jön Türkler Meşrutiyet ilan etmek istemeyen Sultan Abdülaziz tahttan indirerek V.Murat’ı padişah yaptılar. Ancak onun da akıl sağlığının yerinde olmadığı anlaşılınca tahttan indirilmiş yerine Meşrutiyeti ilan edeceğini söyleyen II. Abdülhamit padişah yapılmıştır.

Bu sırada İngiltere, Rusya‘nın Balkanlardaki; etkinliğini kırmak için Osmanlı azınlıklarının haklarını görüşmek üzere İstanbul’da bir toplantı yapılmasını kararlaştırdı.

23 Aralık 1876’da yapılan Tersane Konferansında alınacak kararları etkilemek için Sultan II. Abdülhamit, aynı gün Mithat Paşa‘nın hazırladığı. Kanuni Esasi‘yi ilan ederek Meşrutiyet yönetimine geçilmesini sağlamıştır.

Kanuni Esasi’nin Önemli Maddeleri:

  • Meclis, Ayan Meclisi ve Mebusan Meclisinden oluşacaktır.
  • Ayan Meclisi üyeleri padişah tarafından tayin edilecek ve ölünceye kadar görevde kalabileceklerdir.
  • Mebusan Meclisi üyeleri dört yılda bir yapılacak seçimle her elli bin Osmanlı erkeğinin seçeceği milletvekillerinden oluşacaktır.
  • Meclisi açma kapatma yetkisi padişaha aittir.
  • Yürütme görevi, padişah başkanlığındaki “Vekiller Heyeti”ne aittir. (Bakanlar kurulu)
  • Kanun teklifini yalnızca hükümet yapabilecek ve kanunlar padişahın onayından sonra yürürlüğe girecektir.

Kanuni Esasi’nin Önemi:

  • Halk dolaylı da olsa ilk kez padişahın yanında yönetime katılma hakkı elde etti.
  • Osmanlı Devleti ilk defa anayasa ilan ederek parlamenter sisteme geçti.
  • Mecliste Müslüman vekillerin yanı sıra azınlık vekilleri de temsil edilmesi sağlanmıştır.

II.Abdülhamit 1877 – 1878 Osmanlı Rus Savaşı‘nın başlaması üzerine Mebuslar Meclisi’ni dağıtmıştır. Meclisin kapanmasına çok uluslu bir yapıya sahip olmasından dolayı ülke bütünlüğüne yönelik kararların alınamaması gerekçe gösterilmiştir.

{ Add a Comment }