Etiket: tanzimat fermanı

Tanzimat Fermanı’nın Sonuçları ve Getirdiği Yenilikler

Tanzimat Fermanı‘nın ortaya çıkardığı bazı önemli sonuçlar olmuştur bunları kısaca maddeler halinde özetlersek:

  • Padişah kendi isteğiyle yetkilerini kısıtlamıştır.
  • Hukukun üstünlüğü ilkesi benimsenmiştir.
  • Tanzimat Fermanı’yla anayasal düzene geçişte önemli bir adım atılmıştır. (ilk anayasacılık hareketi)
  • Tanzimat Fermanı’yla verilen haklar bir halk hareketi sonucunda değil de padişah tarafından verildiği için Osmanlı ülkesinde batıdakine benzer önemli sosyal gelişmeler yaşanmamıştır.
  • Tanzimat döneminde hukuk, yönetim, askerlik, eğitim ve kültür alanlarında yenilikler yapılmıştır.

Tanzimat Fermanı Sonucunda Getirilen Yenilikler Kısaca:

Hukuk Alanında Yapılan Yenilikler: Adli alanda Şeriyye mahkemelerinin yanı sıra, azınlıkların Cemaat mahkemeleri, Konsolosluk mahkemeleri, Ticaret mahkemeleri ve Nizamiye mahkemeleri açıldı. 1840’da ceza, 1850’de ticaret kanunu çıkarıldı.(Osmanlı ülkesinde şerri mahkemelerin yanında batılı tarz hukuk kurallarını uygulayan mahkemelerin açılması hukuk birliğini bozmuştur.)

Askerlik Alanında Yapılan Yenilikler: Askerlik hizmeti vatan görevi sayılıp, din farkı gözetmeksizin bütün halka yayıldı.

Yönetim Alanında Yapılan Yenilikler: Valilerin yetkileri kısıtlandı ve bazı illerde meclisler kuruldu. (Hıristiyanların bu meclislerde temsil edilmediklerini ileri sürüp, Avrupa devletlerine şikayetlerde bulunmaları batılı devletlerin Osmanlı Devleti’nin içişlerine karışmalarına ortam hazırlamıştır.)

Eğitim ve Kültür Alanında Yapılan Yenilikler: Maarif Nezareti (Eğitim Bakanlığı) oluşturulacak medreseler dışındaki eğitim kurumları bu bakanlığa devredildi.(Bu durum eğitim alanında ikiliklere neden olmuştur. Kız öğrencilerin eğitimi devletin sorumluluk alanına alınmıştır.)

Ceride-i Havadis, Tercüman-ı Ahval ve Tasvir-i Efkar gibi gazeteler yayınlanmıştır.(Bu durum halkın önemli gelişmelerden haberdar olmasına, aydınlanmasına, kültürel yönden gelişmesine ortam hazırlamış, okuma-yazma faaliyetlerine önem kazandırmıştır.)

{ Add a Comment }

Tanzimat Fermanı ve Önemli Maddeleri (1839)

Islahatçı bir padişah olan Abdülmecit döneminde Tanzimat ve Islahat fermanları ilan edilerek, yenilikler sürdürülmüştür. 1839’da Tanzimat Fermanı’nın ilanından 1876’da Meşrutiyetin ilanına kadar geçen süreye Tanzimat Dönemi denmiştir.

Dışişleri Bakanı Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanan Tanzimat Fermanı, Avrupalı devletlerin Mısır sorununun çözümünde Osmanlı Devleti’ne destek olmalarını sağlamak için, 3 Kasım 1839’da Gülhane Parkı’nda, yöneticiler, halk ve yabancı elçiler önünde okunmuş bu nedenle Gülhane Hattı Hümayunu da denir. Sultan Abdülmecit bu fermandan yola çıkılarak yapılacak olan bütün yasaları uygulayacağına, gerekli ıslahatları yapacağına dair yemin etmiştir.

Tanzimat Fermanı ve Bazı Önemli Maddeleri:

  • Müslüman ve Hıristiyan bütün Osmanlı vatandaşlarının can, mal, ırz ve namus güvenliği sağlanacaktır.
  • Kimse yargılaması gerçekleştirilmeden cezalandırılmayacak, öldürülmeyecek, mahkemeler herkese şeffaf olacak ve yasalar eşit olarak uygulanacaktır. (Bu hükümle yasaların üstünlüğü ön plana çıkarılmış, kanun önünde eşitlik ilkesi getirilmiş ve batılı tarz hukuk kuralları geçerli olmaya başlamıştır. Bu durum Osmanlıcılık düşüncesinin temeli olmuştur.)
  • Vergiler herkesin kazancı nispetinde ve belirli yöntemlere göre toplanacaktır. (Bu hükümle vergi adaletsizliği ortadan kaldırılmıştır.)
  • Askere alma ve terhis işlemleri belirli esaslara göre yapılacaktır.(Tanzimat Fermanı‘yla askerlik ocak usulü olmaktan çıkarılıp vatan hizmetine dönüştürülmüştür. Hıristiyanların askere gitme zorunluluğu ortaya çıkmıştır.)
  • Herkes mal-mülk edinebilecek, dilerse bunları satabilecek ya da miras olarak bırakabilecektir. (Bu hükümle bütün Osmanlı vatandaşlarının mülkiyet hakkı güvence altına alınmış ve kişilerin zenginleşebilmesine imkân tanınmıştır.)
  • Rüşvet ve iltimas (adam kayırma) yasaklanmıştır. (Bu hükümle halkın yöneticilere güven duyması sağlanmaya çalışılmıştır.)

{ Add a Comment }

Tanzimat Fermanının Önemi – Kısaca

Tanzimat Fermanı Neden Önemlidir:

  • En Önemli özelliği padişahın yetkilerini sınırlandırması ve kanunların her gücün üstünde olduğunun kabul edilmesidir.
  • Tanzimat Fermanı Batılılaşma yolunda önemli bir adımdır. İlk defa anayasacılık ve demokratik devlet anlayışının görüldüğü bir düzenleme olmuştur.
  • Hükümdarın yetkilerinin kısıtlanması bakımından İngiltere’deki Magna Charta‘ya benzer. Fakat Magna Charta halkın istekleri sonucu ortaya çıkarken, Tanzimat Fermanı padişahın kendi isteği sonucunda gerçekleşmiştir.

{ Add a Comment }

Tanzimat Fermanının Yayınlanmasına Neden Olan İç ve Dış Etkenler

Tanzimat Fermanının Yayınlanmasında İç Sebepler:

  • Osmanlı Devleti‘nin egemenliğindeki tüm toplulukları din, dil, ırk farkı gözetmeksizin kaynaştırmak ve yeni bir Osmanlı toplumu meydana getirmek,
  • Avrupa‘daki gelişmeler doğrultusunda devletin modernleşmesini ve demokratikleşmesini sağlamak.

Tanzimat Fermanının Yayınlanmasında Dış Sebepler:

  • Avrupalı devletlerin iç işlerimize karışmasını engellemek,
  • Mısır ve Boğazlar konusunda Avrupalı devletlerin desteğini kazanmak.

{ Add a Comment }

Tanzimat Fermanı Maddeleri Nelerdir

Tanzimat Fermanı’nda Yer Alan Maddeler:

  • Azınlıkların, cari, mal ve namus güvenliği sağlanacak, vergi sistemi, yeniden düzenlenerek, herkesten gelirine göre vergi alınacak.
  • Askerlik ocak görevinden, Vatan görevi haline getirilecek azınlıklar da askere alınacak.
  • Mahkemeler herkese açık olacak ve hiç kimse yargılanmadan cezalandırılmayacak.
  • Herkes malına sahip olup miras bırakabilecek.
  • Her türlü rüşvet ve iltimas kaldırılacak.
  • Kanunların her gücün üstünde olduğu kabul edilecek ve ilan edilen bu fermana padişah da uyacaktı.

{ Add a Comment }

Tanzimat Fermanı Hakkında Bilgi

Tanzimat Fermanı Nasıl İlan Edildi (3 Kasım 1839):

II.Mahmut döneminde başlatılan yenilik hareketleri 1839 yılında vefatı üzerine padişah olan oğlu Abdülmecit tarafından devam ettirilmiştir. Sultan I. Abdülmecit, Londra elçiliğinden Hariciye Nazırlığı’na (Dışişleri Bakanlığı) getirilen Mustafa Reşit Paşa‘yı II. Mahmut zamanında kararlaştırılan Tanzimat Fermanı‘nı hazırlamakla görevlendirdi.

Mustafa Reşit Paşa yapacağı tüm yenilikleri Tanzimat Fermanı’nda toparlayarak 3 Kasım 1939 tarihinde İstanbul’daki Gülhane Parkı‘nda halka açıklamıştır. Bu nedenle Tanzimat Fermanı’na Gülhane Hattı Hümayunu da denilmektedir.

Tanzimat Fermanı’nın Amacı:

Tanzimat Fermanı bir yenilik olarak hazırlanırken aynı zamanda bazı amaçlar da güdülmüştür.

  • Osmanlı vatandaşı olan azınlıklara yeni haklar sağlayarak, onları devlet bünyesinde tutmak, bu sayede dağılmayı önlemek
  • Avrupalı devletlerin azınlıkların durumlarını ileri sürerek içişlerimize karışmalarını önlemek, amaçlarına yöneliktir.

Tanzimat Fermanı Maddeleri:

  • Müslüman, Hıristiyan ayırımı yapılmadan, kanunlar önünde herkesin eşitliğinin sağlanması
  • Azınlıklara can ve mal güvenliği sağlanması
  • Vergilerin belli bir usulde ve herkesten gelirine göre alınması
  • Askerlik işlerinin belli bir düzene göre yapılması ve azınlıkların da askerlik görevini yapması
  • Mahkemelerin açık ve eşit olması, mahkeme kararı olmadan kimsenin malına el konulmaması
  • Mülkiyet hakkının korunması ve miras bırakılabilmesinin sağlanması esasları getirilmiştir.

Tanzimat Fermanı’nın Kısaca Önemi:

Osmanlı Devleti’nde Tanzimat Fermanı’nın ilanından, Meşrutiyetin ilanına kadar süre döneme “Tanzimat Devri” denmiştir.

  • Bu fermanla kanun önünde herkesin eşitliği ve hukukun üstünlüğü temel ilke olarak kabul edildiği için önemli bir uygulamadır.
  • Ferman halkın baskısı sonucu oluşmamıştır. Padişahın tek taraflı olarak yayınladığı bir fermandır. Sözleşme özelliği taşımaz.

Abdülmecit Dönemi Kısa Bilgi Notu:

Abdülmecit, padişah olduğunda Mısır İsyanı devam ediyordu. Bu nedenle Abdülmecit döneminin ilk siyasi olayı Mısır Sorunu’nun Londra Antlaşmasıyla (1840) çözümlenmesidir. Mısır Sorunu’nun ortaya çıkardığı bir diğer sorun olan Boğazlar Sorunu da Londra Boğazlar Sözleşmesi ile çözümlenmiştir.

  • Avrupa’da Sanayi Devrimi’nin yapılmasıyla, Osmanlı Devleti’nin önemi daha da artmıştır. Çünkü Avrupa devletleri, Osmanlı Devleti’ni bir hammadde ve pazar kaynağı olarak gördüklerinden, aralarında çıkar tartışmaları artmaya başlamıştır.

Osmanlı toprakları üzerinde emelleri öteden beri bilinen Rusya, engellenmekteydi.

  • Boğazları eline geçiren ve Akdeniz’e inen bir Rusya, İngiltere için büyük tehlike oluşturacağından, zayıf Osmanlı tercih edilmiştir.

Rus Çarı, Osmanlı Devleti’ni “Hasta Adam” olarak nitelendirmiş ve hasta adamın topraklarını aralarında paylaşmayı İngiltere’ye teklif etmiştir.

İngiltere bu teklifi reddetmiş, Osmanlı Devleti’nin hasta olarak yaşamasından yana olduğunu ifade etmiştir.

{ Add a Comment }