Tarih biliminin yalnız kendi yöntemlerini kullanarak doğrulara ulaşması mümkün değildir. Bu nedenle diğer bilimlerden yardım alınmalıdır. Tarihi olayları anlamamıza yardım eden kaynakların çeşitliliği de bu bilimlerden yararlanmayı zorunlu hale getirmiştir.

– Coğrafya (Yer Bilimi): Tarihi olaylar belirli bir coğrafi mekânda meydana gelmiştir. Bu olayların oluşumunda insan topluluklarının yaşadığı yerle, o yerin ikliminin önemli bir etkisi vardır. Örneğin, Orta Asya’nın coğrafi koşulları Türklerin konar-göçer bir yaşam tarzını benimsemelerinde ve savaşçı bir karakter kazanmalarında etkili olmuştur. Tarih araştırmalarında yer tasviri için fiziki coğrafyadan, sosyo-ekonomik konular için beşeri coğrafyadan yararlanılır.

– Arkeoloji (Kazı Bilimi): Geçmiş dönemlere ait toprak ve su altında kalmış kalıntıları ortaya çıkarıp inceleyerek tarihe yardımcı olur. Arkeoloji bu özelliğiyle daha çok yazının bulunmasından önceki (tarih öncesi) dönemlerin aydınlatılmasında rol oynar. Örneğin, Anadolu’da yapılan kazılarda ortaya çıkarılan Çatalhöyük bölgesi dünyanın ilk şehir yerleşmesi olarak gösterilmektedir.

– Kronoloji (Takvim Bilimi): Olayların gerçekleşme zamanını belirleyip, tarihi olayların sıralanışını yapar. Böylece tarihe yardımcı olur. Tarihi olayları kesintisiz verebilmenin koşulu olaylar arasında neden-sonuç bağlantılarını kurmaktır. Kronoloji bilimi bu bağlantıların kurulmasında önemli rol oynar.

– Etnografya (Kültür Bilimi): Geçmiş dönemlerde yaşayan insan topluluklarının yaşayışlarını, örf, adet ve geleneklerini inceleyerek tarihe yardımcı olur. Örneğin, Türkler’in ahiret inancı-na sahip olmaları nedeniyle, ölen bir kişinin mezarına sevdiği eşyaları koymaları bu bilimin ilgi alanına girer.

– Paleografya (Yazı Bilimi): Tarih araştırmalarında bir milletin dilini bilmek kadar yazısını bilmekte önemlidir. Örneğin Mezotopamya tarihi için çivi yazısını, Mısır tarihi için resim yazısını (hiyeroglif), Türk tarihi için Orhun ve Uygur alfabelerini bilmek gereklidir. Paleografya, insan topluluklarının kullandıkları bu tür yazı ve alfabeleri inceleyerek tarihe yardımcı olur.

– Epigrafya (Kitabe Bilimi): Anıtlar, taşlar ve binalar üzerine yazılan yazıları ince-leyip çözümleyerek tarihe yardımcı olur. Örneğin Kayseri Kültepe’de bulunan çivi yazısıyla yazılan kil tabletlerin okunması Anadolu ile Mezopotamya toplumları arasındaki ilişkileri anlamamızı kolaylaştırmıştır.
Nümizmatik (Para Bilimi) Paraların incelenmesi tarihin bazı bilinmeyen noktalarının aydınlatılmasında etkili olmaktadır. Bir devlete ait çeşitli paraların incelenmesi sonucunda o devletin, ekonomik durumu, bağımsız olup olmadığı, alfabesi, sanat tarzı, hükümdarlarının adı ve kronolojik sırası hakkında fikir sahibi olunabilir.

– Sosyoloji (Toplum Bilimi): Toplumdaki gelişmeleri ortaya koyarak tarihe yardımcı olur. Tarih, geçmiş dönemlerdeki olayları açıklarken bu gelişmelerden yararlanır.

– Filoloji (Dil Bilimi): Bir toplumun dilinin bilinmesi o toplumun tarihinin anlaşılmasında çok önemli bir yer tutar. Filoloji geçmişten günümüze kadar var olan dilleri inceleyip karşılaştırmalar yaparak tarihe yardımcı olur. Toplumlararası kültürel etkileşimin ortaya konulmasında önemli rol oynar.

– Antropoloji: İnsanlığın doğal tarihini ortaya çıkaran bir bilim sayı¬lan Antropoloji insan ırklarının ve kültürlerinin tarihi gelişimini inceler ve insan topluluklarını ırklarına göre sınıflandırır.

– Diplomatik (Belge Bilimi): Geçmiş dönemlerdeki toplumlardan günümüze ulaşan siyasi belgeleri ve yazışmaları inceleyerek tarihe yardımcı olur. Örneğin, dünyanın ilk yazılı antlaşması sayılan Kadeş Barışı’nın incelenmesinde diplomatik biliminden de yararlanılır.

– Felsefe: Felsefe, doğru ve bilinçli düşünmeyi, olayların belirtileri arasında bağlantılar kurmayı öğretir ve insanların dünya görüşlerinin kavranmasına olanak tanır. Olayların doğru olarak tahlil edilebilmesi için o devrin felsefesinin bilinmesi gerekir. Toplumların kısa ve uzun süreli hedeflerini belirlemeye ihtiyaç duymaları, ulusal tarihlerini insanlık tarihi içerisine oturtmalarını ve kazandıkları tecrübeleri, sorunlarının çözümü için yeniden yorumlamalarını sağlamıştır. Bu durum tarih felsefesini ortaya çıkarmıştır.

Tarih bu bilimlerin dışında İktisat (ekonomi), Geneloji (soykütüğü bilimi), İstatistik, Psikoloji, Toponimi (yer adları bilimi), Sicillografi (mühür bilimi), Heraldik (arma bilimi) ve Kimya (belgelerin yaşının saptanması amacıyla) gibi bilimlerden de yararlanır.Paleografya, Epigrafya, Diplomatik ve Nümiz- matik gibi doğrudan yazılı belgeleri inceleyen bilimler tarih öncesi devirlerin (yazıdan önceki dönem) aydınlatılmasında kullanılamaz.